Şeytana uymuş adamlar - RESENZIYA

Yaşar Bünyadın “İblis busəsi” romanı haqqında qeydlərim

Azərbaycanda ədəbiyyatın, sözün, sənətin vəziyyəti məlumdur. Bu barədə uzun-uzadı danışmaq əlavə vaxt itkisidir. Ayıq-sayıq oxucu üçün müasir ədəbiyyatımızın mənzərəsi sosial şəbəkələrdən, ədəbiyyat saytlarından, jurnal, qəzet, qəzet əlavələrindən çox aydın göründüyü üçün, dərinə getməyə hacət görmürəm. Şayət, günümüzün ədəbiyyatını yaradanlar da, yaratdığını iddia edənlər də ortadadır. Ədəbi tənqidçilərin,  sənətdən, ədəbiyyatdan yazan bloggerlərin də işi də ortadadır. Məsələn, son on dövrlərdə oxuduum bu tipli mətnlərə qas-qas gülmüşəm. Tənqidçilərin kimlərə və hansı səbəbdən “maya qoyması”, kimləri hədəfə çevirməsi və gözdən salmağa çalışması mənə gün kimi aydındır. Ümid edirəm oxucular da bu məsələlərdən halidir.  

Hərdən düşünürəm ki, ədəbi mühitdəki dost çevrələri, imtiyazlı, imkanlı, vəzifəli yazarların ətrafında toplanan istedadlı qələm adamları, ədəbi mətbuat ətrafındakı hiyləgər gözəgirənlik cəhdləri olmasa yaranan və işıq üzünə çıxan ədəbi nümunələrdən xəbərsiz qalarıq. Niyə? Ona görə ki, yeni çıxan kitablar haqqında sistemli təqdimat yazıları yazan bloggerlərimiz, yeni nəsrimizi və poeziyamızı ürəklə, vicdanla, peşəkarlıqla təhlil edən, ədəbi prosesə hərəkət verən tənqidçilərimiz yoxdur. Heç kəsin əməyini yerə vurmaq istəməzdim, amma mənzərə göz önündədir. Az qala oxuduğum bütün yazıların, paylaşılan hər xəbərin, çap olunan “şeirlərin”, efirə çıxan, müsahibə verən şairlərin, yazıçıların, ədiblərin arxasında nələrin, kimlərin, nə qədərin dayandığını hiss edə bilirəm. Eyni zamanda dəqiq bildiyim çox nəsnələr var ki, onları münasib bir vaxtda, ömür vəfa edərsə marağı olanlarla bölüşəcəm.

Darıxdırıcı Azərbaycan qadını

Avstriyalı nevroloq, psixoanalizin banilərindən biri Freud ömrünün 30 ilini “Qadın nə istəyir?” sualının cavabını tapmağa həsr edib. Heyhat ki, bu sadə görünən qəliz sualın cavabını tapmadan dünyadan köçüb. Freud “Qadın nə istəyir?” sualının cavabını tapa bilməsə də, sual ətrafında o qədər düşünüb ki, cild-cild sanballı əsərlər qoyub gedib.

Deyəcəksiniz ki, Freud hardan yadına düşdü? Səbirli olun. Cəld bir şəkildə mətləbə keçirəm. Freudun çözə bilmədiyi “Qadın nə istəyir?” sualını məhəlli aspektən çözməyə çalışacağam. (paaah!) “Azərbaycan qadını nə istəyir?” sualı bəlkə də Freudun qlobal sualından daha çətin, daha ağırdır.

Жалил Чаваншир - "КEТА ОЛМАГАН ОДАМНИНГ ШEЪРИ" (Özbəkcə)

Қайга чиқиб кетарсан,
Кетмоқликка йўл йўқдир.
Видо айтмоққа одам,
Силкимоққа қўл йўқдир...

Аммо ёза олмайсан бу кўнгилнинг ёлғизлигини...
Бироз жон қийналиши,
Бироз нигорон бўлмоқ,
Юрагим бўш, қўлим бўш...
йиғлайдирман, сўнарман.
Эшик тақиллар бирдан, ичкарига қочарман.
Лекин яшаб бўлмайди, одам каби ҳеч яшаб...
Бахтсиз ғам ўртасида улғаяман, ўламан.

"Belə bir gün idi" - Rudolf Otto Wiemer. Cəlil CAVANŞİRin tərcüməsində

Rudolf Otto Vimer (Rudolf Otto Wiemer) 1905-ci ildə, Fridrixrodada doğulub. Tanınmış alman şairi, nasiri və dramaturqudur. Bir müddət pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub. 1998-ci ildə vəfat edən Vimer Azərbaycan dilinə ilk dəfə tərcümə olunur.

***

  

Xüsusi bir gündə - babam belə danışırdı və xüsusilə gözəl bir gün olduğunu əlavə edirdi – şosse yoluylala bir adam gedirdi. Qonşusunu məhkəməyə vermək üçün şəhərdəki məhkəməyə getmək istəyirdi. Quşlar oxuyur, günəş şəfəq saçır, fəqət o adam – deyəsən adı Mayer idi - fəqət babam bunu tam olaraq bilmirdi -  üzünü turşutmuşdu, çünki əsəbi və kefsiz idi. Yolda gedərkən dəfələrlə hündürdən: “onu məhkəməyə verəcəyəm, məhkəməyə verəcəyəm!” deyirdi. Elə bu məqamda haqqında danışdığı şəxslə, qonşusu ilə qarşılaşdı.

Səni çoxdan unutmuşam... - YENİ ŞEİR

bir gün gəlib deyəcəksən:
"məni unutmusanmı?"
sözün düzü unutmuşam, niyə xatırlayım ki?
gör heç səndən soruşuram:
"mənsiz darıxmısanmı?"
sən ki soyuqqanlı idin, niyə darıxasan ki?

inanırsan, gözlərin də daha yadıma düşmür.
hansı ayın, hansı günü gül almışdın sən mənə?
allah haqqı əllərin də daha yuxuma girmir
heç insan da qəddarlıqla daş basarmı qəlbinə?

inanmazsan,
indi desəm sevgilim var, gülərsən.
səni başqa bədənlərdə unuduram mən yazıq
heç bilmirəm hansı ayın neçəsi,
biz səninlə hansı filmə baxmşıq.

Vüsat O. Bener: “Həvva” (tərcümə)

Mənim saçlarım yumşaqdır. Həvvanın saçları keçə kimi. Anam ülgüclə iki dəfə dibindən qazıtdırdı, saçları uzansın deyə, amma uzanmadı, qısa qaldı. Burnu da elə eybəcərdir ki! Yastıburun. Eynən dərs kitablarımızdakı meymunun burnuna bənzəyir burnu. Heç sevmirəm onu. Pis, oğru.

Anam bu gün onu yaxşıca döydü. Təbii ki, döyməlidi. Qonaq otağımızdakı gözəl xalçamızı kəsib. Dəlidirmi bu? Anam: Ay qız, niyə kəsdin xalçanı? dedi. O: Quş var xalçanın içində, ağ quş. Onu çıxaracaqdı. Gördünmü quşu? Bir də “Tövbə, tövbə ana” deməyi öyrənib, dayanmadan təkrarlayır.

Bir işə yarasa, dərd yarıdır. Hardan görüb ki! Sən ona imkan ver, ora-buranı qurdalasın. Miskin. Üstəlik bacarıqsızdır. Səkkiz saata çirkli qabları yuyub qurtara bilmir. Bir də doymaq bilmir. Yaxşıdır, vallah!

Ötən gün görün nə olub. Anam qonaq getmişdi. Evdə tək qaldıq bununla. Bizim qonşu imamın oğlu Rəcəb evimizin qabağından keçdi. Dönüb bir də keçdi. Ondan sonra da evimizin qarşısındakı səkidə oturub mahnı oxumağa başladı. Necədə iyrənc səsi var. Bu da divanda oturmuşdu. Qəfildən yerindən atıldı. Qorxdum. Sonra marağımı saxlaya bilmədim, buna nə oldu deyə. Arxasınca getdim. Mətbəxə girib, pəncərəni açıb əl yellədir utanmaz. Anama deyəcəm. Onda gününü görər. Ləkəli donumu gizlətdiyim yerdən çıxarıb anama göstərməyi bilir. Nə edim. Tut ləkəsidir. Çıxmadı. O qədər əziyyət çəkdim. İnşallah, başına bir bəla gələr, canımız qurtarar. Allahım, bunu öldür.

Budurmu İslam? - I

Malala Yousafzai adı yəqin ki, çoxlarına tanış deyil.

Bu qız 14 yaşında Pakistanın 100 nüfuzlu qadınından biridir.

Bu qızcığaz BBC-nin urdu bürosu üçün yazılar yazmağa başlayanda 11 yaşı vardı.

2 gün əvvəl “Taliban” terrorçuları tərəfindən güllələndi.

Cəmi 14 yaşı olanda böyük bir terror qruplaşmasına qarşı çıxmışdı.

Malalanın günahı nədir?